Unplugged geluk

Het is pasen en schitterend weer, typisch een weekend om eens lekker van de buitenlucht te genieten. Dus, auto vol geladen met tuinplanten, lekker eten (want op goede vrijdag zijn alle winkels dicht in Duitsland) en vertrokken naar  Stünzel. Eenmaal aangekomen blijkt het te stormen, en is een deel van onze houtstapel ingestort. Gelukkig is het wel overwegend zonnig met aangename temperaturen en hebben we weinig last van de storm aan de achterkant van het huis. Wel zijn er twee ramen open gewaaid, maar geen schade aan het huis.

Zaterdags beginnen we met het poten van de meegebrachte planten. We hebben vier witte meidoorns die op termijn als afscheiding moeten gaan dienen om wild, zoals everzwijnen en herten, uit de tuin te houden. Verder een rododendron,  een blauwe jasmijn, en een pruim. We plaatsen narcissen  bij de stam van de pruim en de appelboom, dat schijnt te helpen tegen woelmuizen heeft Aafke onlangs van de fruitbomen expert gehoord. Nu maar wachten op  een top oogst, en dan lekker jam maken, fruitsalades en dan destilleren natuurlijk.  Daarnaast nog allerlei planten verplaats  naar betere plekken, en rijkere grond. De bedoeling is uiteindelijk om van maart tot oktober bloeiende planten te hebben.

Boven meidoorn en rododendron, pruim, vergeetmeniet, jasmijn, floxen

De kersenboom en een andere boom, waarvan we nog steeds de naam niet weten, staan momenteel weer volop in  bloei. Een prachtige witte tooi siert de bomen en duizenden bijen zijn er druk mee bezig. Dit is echt het fijne aan Stünzel, je gaat even lekker zitten met een kopje koffie, je kijkt uit op vier prachtige Haflinger paarden, schitterende bloesems, een weide die al weer geel wordt van de paardenbloemen, en het enige dat je hoort zijn bijen en zingende vogels. Voor de entertainment verzorgen de roofvogels een altijd weer prachtig schouwspel.  Geluk is zooooo simpel, het kan volledig unplugged!


Vorig jaar hadden we een tegoed bon gekregen van het biologisch tuincentrum Wittgensteiner Staudengarten in Arfeld.  De route erheen was al idyllisch langs een prachtige rivier, bloeiende bomen, vers groene blaadjes, en velden met pinksterbloemen (ja met de paas!). Eenmaal aangekomen kom je op een no-nonsense kwekerij met behoorlijk veel keuze. We beperken ons tot kruiden en laten ons voorlichten door de zeer deskundige eigenaar die alles weet van zijn plantjes en ook kan vertellen of het kan/wil in Stünzel, of je ze nu al kan poten of beter nog maar even kan wachten. Hij is heel enthousiast over zijn handel en spreekt behalve Duits ook goed Engels en dat was in deze discussie wel even handig.

Kruidenspiraal in wording

Met een kofferbak vol kruidenplantjes toeristisch terug via een hele mooie route hoog door de bergen met uitzicht op Scharzenau. Alleen na drie kwartier rijden zijn we weer terug Arfeld in, blijkbaar gaan we in kringetjes rond, maar het geeft niet deze cirkel was zeer de moeite waard.


Nadat we mijn zwager Sicco en ik de houtstapel na drie pogingen weer gerestaureerd hadden,  leek het ons wel een goed plan om een kruidenspiraal te maken. Aafke wil er al heel lang een hebben en dit is het moment om het te realiseren, en tevens een hele mooie manier om de bulten puin en stenen die overal in de tuin liggen eens weg te werken.  We egaliseren de grond, leggen daarop karton zodat we makkelijk de drie meter doorsnee spiraal kunnen uitzetten met kleine stenen.  Een dag lang zijn we bezig stenen te verzamelen en te stapelen, onderop komt puin en in het zicht doen we natuursteen (Bruchstein) en rode baksteen.  De aarde halen we van de immense composthoop die tegen de kersenboom ligt, hier schijnt tientallen jaren tuinafval te zijn gecomposteerd, een derde hiervan verdwijnt nu in de kruidenspiraal.

Het geheel maken we af met:  Marokaanse munt, aarbeienmunt, vier soorten tijm, bonekruid, salie, bieslook, twee soorten lavendel, en nog wat soorten waarvan ik even de naam kwijt ben.  Precies toen we klaar waren kwam er een vijf minuten durende bui, die kwam goed van pas dus.  Over een paar weken nog een keer terug naar de kweker om de kruiden te halen die pas de grond in kunnen na de ijsheiligen.

Kruidenspiraal onder de bloeiende kers

De kruidenspiraal in aanbouw. Van de boom links kennen we de naam niet.

Behalve veel tuinwerk hebben we dit weekend ook nog heerlijk gegeten, een paaslunch gehad, de omgeving verkend, en de trampoline staat weer, dit jaar zelfs recht!

Warmte, biogas en compost maken in een biomeiler

Ik sta al enige tijd voor de moeilijke keuze wat nou te kiezen als primaire warmte bron indien we er niet zijn. Heb het al vaker besproken op deze blog, idealiter wil je een systeem dat vrolijk door draait zonder menselijk ingrijpen, en tevens willen we ook nog een milieuvriendelijk en toekomstbestendig systeem.  Er zijn vele manieren om dit te doen, in Nederland gebruikt men meestal gas en in Duitsland zie je dat olie/kolen langzamerhand wordt vervangen door houtsnippers en pellets.  De laatste twee systemen kun je zeker uitrusten met een automatisch toevoersysteem maar de prijs is hoog en toch ook nog wel storingsgevoelig dus niet handig als je er niet altijd bent.

Ben eigenlijk op zoek naar een systeem dat een jaar kan doordraaien zonder brandstof toe te hoeven voegen. In die categorie heb je eigenlijk alleen aardwarmte, maar dat werkt alleen op lage temperaturen en is niet echt geschikt voor een dergelijk oud pand. Dan zou je gas kunnen overwegen, maar daar willen we eigenlijk van af, want fossiele brandstof.  Groene stroom, zou ook kunnen, maar gaat een vermogen kosten. Wat dan ? Is er nog iets anders dat aan de eisen voldoet?

Denk dat ik het vandaag gevonden heb, de Biomeiler, dit is composteersysteem dat warmte opwekt, biogas en goede compost. Dit systeem is al in de jaren 70 bedacht door de fransman Jean Pain  (1928-1981) en is gedocumenteerd in dit filmpje (ipad gebruikers klik de link):

 

Het fijne aan dit systeem is dat het  zeer eenvoudig is, goedkoop is, een jaar warm water levert van 60 graden zonder verbranding en ingewikkelde brandstoftoevoersystemen en ook nog gas produceert om mee te koken. Uiteindelijk houd je compost over die je zo op de tuin kan en nog goed schijnt te zijn ook.  Mooie is ook dat je de houtsnippers juist nat maakt, dus het kan allemaal lekker buiten, en geen gedoe moet drogen en opslag, prachtig voorbeeld van out-of-the-box denken. Al met al is dit dus precies wat ik wil, briljant, maar waarom heb ik hier nog nooit van gehoord?  En waarom reed ik juist net vorige week in Bremen langs een installatie die bekeken kan worden, zonder dat ik het wist?

Enige research leert verder dat er in Duitsland al complete hotels op dit systeem draaien, zie bijvoorbeeld het forum op de site van Native Power. Ook in Engeland, Denemarken en Frankrijk wordt het systeem gebruikt maar in Nederland volgens mij nog niet. (de Ecologen weten dat misschien beter).

Een biomeiler systeem is natuurlijk ook erg geschikt om een toekomstige hot-tub of een ecologisch zwembad mee te verwarmen, nog een reden om in  iets dergelijks te investeren.

Gezien het feit dat we midden in de bossen zitten, en omringd zijn door actieve boeren lijkt het me niet al te ingewikkeld om aan mest en houtresten te komen. Investeren in een eigen trekker begint steeds aantrekkelijker te worden, mag ook wel als boer zijnde. Voortaan elke herfstvakantie een nieuwe biomeiler bouwen..... Ik denk gewoon doen!

Update 7 mei 2014, ook interessante discussie op ecologie forum.

Trekker gezocht!

Mocht u nog een trekker willen doneren voor een zacht prijsje dan hoor ik het graag.

Het leemweekend dat vooral een relax weekend werd

Het oorspronkelijke plan was om het laatste weekend van maart het klussen weer op te pakken en het vakwerk in de schuur dicht te maken met leemstenen. Had een hoop mensen geregeld en ook de weersvooruitzichten waren perfect, kon niet beter.  Het liep helaas wat anders dan gedacht.

Had via via een fabrikant (Conluto) van leemstenen  in de buurt gevonden, en gezien het gewicht van dergelijke producten wil je korte aanvoerlijnen om de vervoerskosten te beperken.  Fabrikant leverde echter niet rechtstreeks aan particulieren en raadt ons een andere firma aan die dat wel kan, allemaal  prima niks aan de hand. Tien keer gevraagd of ze binnen twee weken konden leveren, was allemaal geen enkel probleem, maar u voelt hem al aankomen, twee dagen van te voren nog steeds geen bericht. Ik maar eens bellen, en ja hoor ze kunnen in principe wel leveren maar vanwege logistieke problemen nu even niet. Baaaaaaal, net een hoop hulp geregeld, en nu kan het niet doorgaan. 

We gaan echter niet bij de pakken neerzetten, en besluiten gewoon naar ons Duitsland af te reizen en er gewoon een gezellig weekend van te maken met een iets kleiner gezelschap. Het was tenslotte prachtig weer en ook de voorraden drogisterij artikelen en Duitse yoghurt moesten nodig weer worden aangevuld.

Een prima weekend om eens lekker in de tuin bezig te zijn,  te zonnen, uitrusten en onze favoriete hobby: hout hakken. We hebben wederom een paar kuub hout gehakt en nog een tweede leuke stapel gemaakt met een Wittgensteiner hart, dit naar aanleiding van deze leuke houtstapelkunst site. Dat is toch allemaal vele malen moeilijker dan gedacht, en we (Tim, Ekko, Peter Jan en ik) beginnen diverse malen opnieuw, onder het motto durf-te-falen. Het resultaat valt in de categorie klungelig leuk, de betere huisvlijt, waar ik best blij en trots op ben!

Geen Stünzel zonder verrassingen, en die was er deze keer in de vorm van een cursus Appelboom snoeien bij Heinz in de boomgaard. Een professionele fruit boom deskundige kwam langs om aan vijftien enthousiastelingen alle kneepjes van het vak uit te leggen  en wij mochten gewoon aansluiten. Er valt heel wat te leren, en de les duurde maar liefst twee uur, geweldig!

Van al dat houthakken, buitenlucht en niet te vergeten boswandelingen krijg je honger, Aafke en Peter Jan en de kinderen hebben twee heerlijke maaltijden verzorgd. Ook dat valt onder de categorie het betere levensgenieten.

 's Avonds geen maan en strak helder, eindelijk weer een mogelijkheid om de sterrenhemel te bestuderen. Dit keer een goed zicht op Jupiter, de rode planeet Mars en natuurlijk de gebruikelijke sterren, zo blij met de Skyview app, wie kan er nog zonder?. Volgende keer verrekijker mee dus. Over verrekijkers gesproken, de roofvogels zijn ook weer terug in grote getale, dus betekent dat er weer voer is, in de vorm van muizen. Nu maar hopen dat de roofvogels hun werk goed doen, en dat de muizen lekker buiten blijven.

Zondag nog even de Dahlia-knollen in de grond gezet, wilde bloemen gezaaid, vleermuizen nest opgehangen en de goten leeggemaakt. Kortom het weekend weer wel besteed ondanks het feit dat de oorspronkelijke plannen niet door gingen.

PS. Uiteindelijk zijn de leemstenen vandaag (maandag) geleverd, dan gaan we ze er met de pasen maar eens lekker inzetten.

Tien kuub hout hakken, hoe doe je dat ?

Vorig jaar hebben we 10 kuub brandhout gekocht via de boswachter uit de bossen hier direct achter het dorp. De beuken-, en ook een paar eikenhouten  stammetjes werd aangeleverd in lengtes van 3m lang en lagen al sinds mei vorig jaar in de tuin. Had al lang gekloofd moeten worden, maar de prioriteit lag even op andere zaken, nu moest het er maar eens van komen en samen met mijn zoon en zwager hebben we deze klus aangepakt.

In Wittgenstein is het de gewoonte om het hout te zagen in stukken van een meter lang, die dan te kloven en dat dan twee jaar in de open lucht te laten drogen. Overal in deze omgeving zie je dergelijke stapels die vaak door specialistische bedrijven worden gemaakt. Nadeel van stukken van een meter is dat deze te lang zijn voor de gemiddelde kachel, en dus moet je later alsnog je hout op de juiste lengte zagen met een afkortzaag.

Typische Duitse houtstapel

Wij kiezen er voor om de stukken gelijk op lengte te maken van 40 cm. Mijn zwager Sicco heeft speciaal hiervoor een kettingzaag voor ons gekocht, en gaat voortvarend aan de gang. 's Middag komt ook buurman Heinz nog even met zijn twee maten grotere zaag, en is de klus in een paar uurtjes geklaard.

Heinz en Sicco in actie.

Na het zagen kunnen we kloven en besluiten we het hout als een soort schutting langs het terras te stapelen. Met de kloofbijl sla je de stukken redelijk makkelijk in kleinere stukken, nadeel is echter dat de stukken alle kanten op vliegen en dat je steeds moet bukken om ze weer op te rapen (dat bukken is het meest vermoeiend). Toen zag ik dit filmpje waarin een heel handige truc wordt toegepast door een elastiek om de stam te doen. Dit hebben we zelf ook gedaan, en dat werkt heel prettig, zie filmpje hieronder.

 

Later kwamen we ook nog deze kloofmethode tegen, dit lijkt me een nog handiger manier, en zeer het overwegen waard voor de volgende keer. Grote plus punt, geen elastiek nodig, en je kan de gekloofde stukken zo in de kruiwagen schuiven.

  

Alle gekloofde stukken hebben we opgestapeld twee rijen breed op de oude stenen van de lelijke hooischuur muur, scheelt weer een container en hergebruik is altijd goed natuurlijk.  Voorlopig hebben we het even bij een simpele rechte stapel gelaten. De stapel is tevens schutting nu, zodat we iets minder te kijk zitten vanaf de weg.  Later willen we er nog iets artistieks mee doen, iets met het Witgensteiner Herz bijvoorbeeld, op deze site zijn er legio voorbeelden.

We zijn een heel eind gekomen, denk wel acht kuub hout verwerkt. Er liggen nu nog zo'n 150 stammetjes klaar om gekloofd te worden, dit voor de liefhebber die zich eens helemaal wil uitleven of zijn agressie kwijt wil. Voor eten en taart wordt gezorgd, want dat hakken maakt extreem hongerig.

De stapel

De stapel met een idee van de breedte.

De rest, ongeveer 150 nog te kloven stukken, voor de liefhebber.

Het is koud in huis, maar hoe koud is het dan ?

Hoe warm of koud het in huis is willen we natuurlijk graag op afstand weten zodat we ons alvast kunnen instellen op extreme binnen temperaturen als het weer eens stevig heeft gevroren daar op die berg. Verder willen we natuurlijk weten wat ons verwarmingssysteem straks gaat doen, hoe warm wordt het straks in al die ruimtes ? Hoe verhoudt zich dat tot buiten ? Hoeveel energie kost dat nu werkelijk ? Hoe lang duurt het voor het huis afkoelt en weer opwarmt ? Enzovoort, enzovoort, we hebben meer vragen dan antwoorden en dan helpt er nog maar een ding: meten!

Vader en zoon hack session

Behalve dat meten weten is, is meten ook nog eens leuk, tenminste als je enigszins nerderig bent aangelegd zoals ondergetekende, dan heb je er lol in om dingen meetbaar en dus vergelijkbaar te maken. Maar nog leuker dan dat, is de weg er naar toe, die van het maken van meetapparatuur.

We willen een hoop dingen weten, zoals de temperatuur in verschillende ruimtes en de buiten temperatuur. Verder de vochtigheid, windsnelheid, windrichting en zon uren. Nu kun je simpel een weerstationnetje kopen, en die hebben we ook, maar dan krijg je alleen inzicht als je er bent. Gezien het feit dat we er ook vaak niet zijn, en dat we ook dan willen weten hoe de omstandigheden zich aanpassen, is het gewenst dat we iets maken dat we op afstand kunnen uitlezen. Behalve dat, willen we ook dat het gemakkelijk te fabriceren is, goedkoop is, uitbreidbaar is, zonder kabels en snoeren werkt, en niet direct afhankelijk is van een leverancier.

Samen met mijn zoon hebben we diverse oplossingen bekeken en uiteindelijk hebben we besloten om te kiezen voor een centrale computer die draadloos meerdere temperatuursensors kan uitlezen. Vervolgens stuurt deze computer de gegevens via internet naar onze server die daarna deze gegevens in een database zet.  Die database lezen we weer uit via een web applicatie die de grafieken hieronder maakt.

Overzicht laatste 24 uur.

Voor de techneuten onder de lezers, we gebruiken de volgende hardware: een Raspberry PI computer die als data verzamelaar in het huis fungeert. De Raspberry PI is  uitgebreid met een Slice of Pi module om draadloos met de sensors te kunnen praten. De Thermistor sensors zijn  bouwpakketjes die je zelf in elkaar moet zetten en moet voorzien van een XRF zender.  Nadat de hardware vakkundig in elkaar is gezet door mijn zoon Ekko (hij is er goed in!) is het zaak de firmware te downloaden en te installeren, dit ging allemaal voorspoedig en konden we de benodigde software gaan schrijven.

De Raspberry PI

De door vader en zoon in co-productie gemaakte software op de Raspberry PI leest ieder kwartier de sensors uit, en schrijft de data in een bestandje dat vervolgens naar een Amazon EC2 cloud server wordt gestuurd. De software is zo gemaakt dat de internetverbinding mag uitvallen, als er later  dan toch weer een verbinding is worden ook deze gegevens  alsnog doorgestuurd. Op de Amazon server draait een programma dat de binnenkomende data in een Postgresql database zet. Met een conventionele web applicatie (met postgresqsl ipv. mySql) en GNUplot lezen we de database uit en maken we de grafieken.

Met de laatste uitbreiding haalt dit programma ook de officiële meteorologische data van het dichtstbijzijnde Duitse KNMI station, dat toevallig ook in Stünzel is, en zet dat ook in de database.

We hebben momenteel twee sensors, een in de gang en een in de woonkamer. Nu blijkt dat het allemaal goed werkt, gaan we nog enkele temperatuur sensors en een vochtigheidssensor er bij plaatsen. Verder is het wel interessant om ook de windrichting en snelheid op te nemen in de grafieken.

Jaar overzicht.

Het is leuk om te zien hoe de gang temperatuur langzaam omhoog gaat als in de keuken en kamer wordt gestookt. Tergend langzaam kruipt die temperatuur omhoog, maar stel je stookt elke dag dan bereikt uiteindelijk ook de gang een veel hogere temperatuur. Ook kun je nu goed zien dat de afkoeling van de woonkamer ongeveer 24 uur duurt, daarna is alle warmte weer weg en ijlt de kamer na op de buiten temperatuur.

Superleuk zo'n project met je zoon! En wordt zeker vervolgd.


Hieronder de sensors, wel uitgerust met dubbele penlight batterijen die bleken toch iets langer mee te gaan dan knoopcellen.

Wederom op de duitse TV en een kalender

Hoe het gekomen is weet ik niet, maar ook dit jaar zijn wederom Denkmal Des Monats van januari geworden. Dit jaar staat ons Gasthaus daardoor opnieuw op de monumenten kalender, met mooie foto's. De professionele fotograaf was hartje zomer al eens langs geweest, maar ik was dit inmiddels alweer vergeten. Nu openen wij dus 2014 met mooie zomer foto's terwijl er in werkelijkheid nu 20 cm sneeuw ligt.

Het is overigens al de tweede keer, sinds wij het huis bezitten, dat ons huis op een kalender prijkt. Vorig jaar schitterden we in de maand oktober 2013 in de kalender van de FotoFreunden Feudingen. Een kalender die door heel Wittgenstein bij de boekhandels te koop was, en toevallig door Jessica werd ontdekt.

Als Denkmal des Monats krijg je de WDR op bezoek, net als vorig jaar. Dus reizen wij weer met een clubje (Erwin, Bert Z. en ik)  naar Stünzel om daar samen met Heinz, Rosie en haar dochter de WDR te woord te staan.

Het verhaal dit jaar is eigenlijk een vervolg op vorig jaar, we hebben dezelfde interviewer en cameraploeg. Het verhaal gaat verder waar het vorig ophield, met het zogenaamd werken aan het vakwerk in de schuur.  Alles voor de film, dus zetten we enige zaken (vrij knullig) in scene, en sta ik wat met leem te prutsen terwijl het de verkeerde leem soort is, en ook nog eens veel te koud. Verder wat interviews met de presentator en enige gefilmde gesprekken dit alles voor het dagelijkse programma Localzeit Südwestfalen. 

Het geheel zorgt voor een behoorlijke drukke middag, die begint als we aankomen. Het is dan 3 graad in de kamer en we gaan eerst flink stoken, daarna koffie zetten, TV ploeg komt, voorbesprekingen, veel heen en weer lopen, nog meer besprekingen, koffie inschenken, meer koffie, biertjes halen voor de presentator, interviews geven, meer biertjes, enzovoort, enzovoort, enzovoort, geen seconde rust. En dan waren we de Kuchen ook nog vergeten, hoe kan ik nou zo stom zijn, dat is toch wel regel numero uno in Duitsland.  Moet wel zeggen dat het interview niet helemaal lekker liep, had mijn media manager (PJ) en media trainer (Jessica) niet mee, ja dat merk je aan de kwaliteit en aan mijn Duits dat niet erg lukken wou.

Rond 17:00 is alles klaar, en kan ik eens eindelijk rustig gaan zitten en bijkomen. Bert en Erwin hebben de kachels goed bijgehouden en veel hout gehakt, dus inmiddels is het lekker warm en tijd om zelf ook eens een biertje te nemen.  Ding dong, de bel, verzekeringsman aan de deur, helemaal vergeten dat hij langs zou komen. Hij maakt het echter gelijk goed, want hij heeft drie grote Kuchen mee, komt het toch nog goed. We bespreken snel even de zaken en dan storten we ons op de Kuchen met echt Hollandisch bier, wat onze Duitse vrienden vandaag erg kunnen waarderen.  De echte passie van de verzekeringsman blijkt voetbal, en met name voetbal uit de jaren 70, de tijd van Neeskens, Cruijf, Arie Haan, etc. Hij kent noch steeds alle spelers van het Nederlandse elftal uit zijn hoofd, en kan vele anekdotes over dit elftal vertellen, zeker als je hem een bier geeft dan stopt hij nooit meer.

Kijk de reportage op de WDR site. iPad gebruikers, naar het eind van het filmpje gaan, de directe link werkt niet. Gezien het materiaal hebben ze er best iets leuks van gemaakt, profi's! Hieronder de Youtube versie met dank aan Caroline.




En dit is de kalender 2014.

Tripje Marburg

Zaterdag tijd voor boodschappen en toerisme.  's Ochtends eerst even een boswandeling. Daarna  rijden we naar de bouwmarkt om te fun shoppen en kopen we een gasfles, bruinkool en wat andere zaken, daarna de supermarkt in om de nodige eerste levensbehoeften te kopen en als we klaar zijn gaan we toeristisch naar Marburg rijden. De route naar Marburg over bad Berleburg is aanmerkelijk mooier dan via Bad Laasphe, je passeert allerlei leuke dorpjes met mooie huizen (o.a. Münchhausen).  In Marburg bezoeken we het kasteel, de Creperie en genieten we van de mooie pandjes.  Verder bezoeken we ook hier diverse winkels om te fun shoppen, mijn reisgezelschap is  namelijk op zoek naar zeer speciale Duitse drankjes die bijna nergens te krijgen blijken te zijn, behalve dan bij de Kaufland in Biedenkopf.

 

Terug gaan we via Biedenkopf  naar Bad Laasphe op zoek naar een onbekend Schnitzelparadijs dat we vinden in de Königstrasse in "Zum Roten Ochsen". Heerlijke schnitzels plus salade gegeten, en voor geen geld natuurlijk maar daar zijn we inmiddels aan gewend. Het bleef nog lang gezellig!

Veelzijdig leem geeft ook weer keuzestress, wat te doen ?

Niet alleen de jeugd heeft last van keuzestress ook ik heb daar bij tijd en wijlen last van. Wat is het probleem dan zult u denken ?  Ik wil graag van het voorjaar het vakwerk van de hooischuur noordzijde dicht maken met leem. In de herfst waren we al begonnen om met stampleem de vakken dicht te maken, het is zwaar werk en van verschillende kanten wordt me gezegd dat stampleem voor vakwerk wellicht niet de beste manier is, omdat het moeilijk stampen is in die vakken en ten tweede kun je problemen krijgen als de (nieuwe) balken krimpen of uitzetten. Verder is stampleem een fysiek nogal zware werkmethode en daarom ben ik nu aan het kijken naar alternatieven.

Op Youtube vond ik een hele interessante documentaire (in het Duits) waarin de verschillende leembouw technieken worden behandeld. Kortweg zijn er drie manieren:

1. Stampleem, leem wordt met mokers aangestampt tot een dichte massa, dit is de methode die we in de herfst toegepast hebben.
2. Smijtleem met vlechtwerk, met  wilgen takken het vak van een raamwerkje voorzien en dan natte leem er op smijten, daarna glad strijken
3. Stapelleem, leemstenen maken (of kopen) en dan deze netjes in de vakken stapelen en  aan elkaar vast maken met leem, alsware het bakstenen met cement. 

Onze wilg in NL

Bloed......

Nu we ervaring hebben met stampleem lijkt het mij goed om ook eens te experimenteren met smijten en stapelen. Voor het vlechten vandaag alvast wat takken gezaagd van de wilg hier in de tuin, het is toch winter en dat het moment om takken uit een wilg te halen. Lette echter niet helemaal goed op en zaagde met de handzaag in mijn duim, een bloed als een rund dus voorlopig even gestopt.

Zodra we weer in Stunzel zijn lijkt het me een goed idee om zelfs eens wat leemstenen te maken met een mal en deze lekker enige weken te laten drogen. Zodra het dan weer voorjaar wordt, hopelijk al half maart, kunnen we dan aan de slag om ze te verwerken. De keuzestress wordt dus opgelost door met alle drie de technieken ervaring op te doen. Dat geeft niks want ooit zullen we ook nog de zuid- en westzijde moeten doen, daar zit nu slechts blik (wat sommigen dan ook nog weer mooi vinden).

Stucwerk voorkant

Als het leem er in zit, is de volgende stap de buitenkant netjes af te stucen met kalk, op dezelfde manier als de voorkant is gedaan. En verder natuurlijk nog een aantal deurtjes plaatsen zodat het geheel weer er uit ziet als de aloude schuur. Helaas is er tot nu toe nooit een oude foto van schuur opgedoken, ondanks de oproep op radio Siegen, dus hoe het er origineel uitgezien heeft blijft onbekend. Wat wij nu gaan doen is een spiegeling van de voorkant met alleen iets grote vakken voor luiken, zodat er te zijner tijd grote ramen geplaatst kunnen worden. Belangrijkste doel is de schuur dicht te maken zodat de steiger weg kan en we ons kunnen concentreren op het verwarmingssysteem.  Kan dus nog wel een paar vrijwilligers gebruiken die medio maart een keer, of twee keer een weekendje mee willen helpen met de leemwerkzaamheden. Een goede gelegenheid om weer een wat nieuws te leren!

Hieronder de documentaire over leembouw, aan het eind ook nog een paar leuke massakachels.